Gisteravond en afgelopen nacht was het noorderlicht op meerdere plaatsen in Nederland zichtbaar. Vooral vanuit landelijke gebieden, weg van storende stadsverlichting, waren duidelijke groene en rode gloedvelden aan de noordelijke hemel te zien. Ook in delen van België, Duitsland en zelfs tot in de Alpen werd het poollicht waargenomen. Voor Nederlandse begrippen blijft dat bijzonder, al lijkt het fenomeen de laatste jaren vaker voor te komen.
Het noorderlicht was gisteravond onverwacht sterk, en dat had te maken met een plotselinge geomagnetische storm veroorzaakt door een uitbarsting op de zon. Deze storm kwam eerder en heftiger aan dan de modellen aanvankelijk aangaven, waardoor het poollicht pas laat op de radar verscheen. Hierdoor kwam het fenomeen voor veel mensen als verrassing.
Normaal gesproken bevindt het noorderlicht zich vooral boven Scandinavië, IJsland en het hoge noorden van Canada. Dat het nu zo zuidelijk zichtbaar was, heeft alles te maken met verhoogde zonneactiviteit. De zon heeft de afgelopen dagen meerdere krachtige uitbarstingen gehad, waarbij grote hoeveelheden geladen deeltjes richting de aarde zijn geslingerd. Wanneer deze deeltjes onze planeet bereiken, botsen ze met gassen hoog in de atmosfeer. Daarbij ontstaat licht, dat we kennen als het noorderlicht.
De kleur van het noorderlicht wordt bepaald door het type gas en de hoogte waarop de botsingen plaatsvinden. Groene tinten ontstaan meestal door zuurstof op relatief lage hoogte, terwijl rood licht afkomstig is van zuurstof op grotere hoogte. In Nederland was vooral een combinatie van groen aan de horizon en rood hoger aan de hemel zichtbaar. Met het blote oog oogde het vaak subtiel en nevelachtig, terwijl camera’s — zeker met langere belichting — de kleuren duidelijker vastlegden.
Dat het noorderlicht de laatste jaren vaker in Nederland wordt gezien, hangt samen met de zogenoemde zonnecyclus. De zon kent een cyclus van ongeveer elf jaar, waarin de activiteit toeneemt en weer afneemt. We bevinden ons momenteel in een fase net na een maximum, dat in 2025 was. In zulke periodes komen krachtige zonnevlammen en plasmawolken vaker voor, waardoor de kans op poollicht op lagere breedtegraden toeneemt.
Hoewel noorderlicht boven Nederland nooit alledaags zal worden, is het dus geen toeval dat het de laatste jaren vaker wordt waargenomen. Vooral bij rustige, heldere nachten en een gunstige windrichting in de hogere atmosfeer kan het zelfs hier zichtbaar worden. Afgelopen nacht was daar een fraai voorbeeld van: een zeldzame, maar indrukwekkende natuurshow die nog lang zal worden herinnerd.
Bekijk de weersverwachting voor jouw locatie
Foto: Noorderlicht boven de Hunebedden van Havelte | Sipke Broekstra