De eerste officiële vorst van het najaar is een feit. In De Bilt daalde de temperatuur afgelopen nacht voor het eerst dit seizoen onder nul. Ook elders in Nederland was het koud, met vlak boven het gras lokaal zelfs matige vorst.
Afgelopen nacht heeft het voor het eerst dit najaar officieel gevroren in De Bilt. Op het landelijke hoofdstation daalde de temperatuur tot -1,4 graden. Daarmee is de eerste officiële vorstdag van het seizoen een feit. Een dag eerder kwam het plaatselijk in het zuiden al tot lichte vorst, met in Woensdrecht een minimum van -1,3 graden. In De Bilt bleef de temperatuur toen met 0,7 graden nog net boven het vriespunt.
Vooral in het midden, oosten en zuiden van Nederland was het afgelopen nacht koud. De laagste temperatuur werd gemeten in Hupsel, waar het kwik daalde tot -2,0 graden. Op veel andere plaatsen in het binnenland vroor het eveneens licht, terwijl de verschillen met het noorden en de kustgebieden behoorlijk groot waren. Daar bleef de temperatuur op verschillende meetstations ruim boven nul. In Vlissingen daalde de temperatuur bijvoorbeeld niet verder dan 7,4 graden. De aanwezigheid van bewolking en de invloed van het relatief warme zeewater speelden daarbij een belangrijke rol.
Aan de grond lokaal matige vorst
Vlak boven het gras was het nog een stuk kouder. Op klomphoogte, ongeveer tien centimeter boven de grond, daalde de temperatuur op veel plaatsen tot enkele graden onder nul. Lokaal kwam het zelfs tot matige vorst, met een temperatuur beneden -5 graden. In Hupsel werd met -5,3 graden de laagste grastemperatuur gemeten. Vooral op beschutte plaatsen kleurden grasvelden wit door rijp en moesten automobilisten plaatselijk hun autoruiten krabben.
De koude nachten hangen samen met de aanvoer van relatief koude en droge lucht vanaf het Europese vasteland. Een hogedrukgebied boven Scandinavië zorgt al enkele dagen voor een oostelijke stroming, waarmee continentaal polaire lucht naar Nederland wordt gevoerd. Tijdens opklaringen kan het aardoppervlak in de lange novembernachten flink afkoelen. Daarbij staat er landinwaarts weinig wind, waardoor de koude lucht dicht bij de grond blijft hangen. Waar bewolking of mist ontstaat, wordt de afkoeling juist afgeremd. Dat verklaart ook de soms grote temperatuurverschillen tussen de verschillende regio's.
Eerste vorst rond gebruikelijke tijd
De eerste officiële vorst valt dit jaar ongeveer op het gebruikelijke moment. Gemiddeld daalt de temperatuur in De Bilt begin november voor het eerst onder het vriespunt, al zijn de verschillen tussen de jaren groot. Soms gebeurt dat al in oktober, terwijl het in andere jaren tot de tweede helft van november duurt. Vorig jaar liet de eerste vorst bijvoorbeeld tot 16 november op zich wachten.
November verloopt tot dusver opvallend koud. Vooral de afgelopen dagen bleef de temperatuur duidelijk achter bij wat gebruikelijk is voor deze tijd van het jaar. Ook het gemiddelde over de eerste zes dagen ligt onder de normale waarde voor deze periode. De eerste novemberdecade, de periode van 1 tot en met 10 november, verloopt daarmee tot dusver aanzienlijk kouder dan normaal. De eerste officiële vorst onderstreept het koude karakter van deze novemberstart, al is een vorstnacht op zichzelf nog geen voorbode van een koude winter.
