Lichtende nachtwolken: hoe ontstaan ze en wanneer kun je ze zien?

Nederland heeft inmiddels al enkele nachten op rij lichtende nachtwolken kunnen bewonderen. Ook de komende nachten zijn er opnieuw kansen op dit bijzondere zomerfenomeen. Maar wat zijn lichtende nachtwolken precies en wanneer maak je de meeste kans om ze te zien?

Na twee nachten met waarnemingen van lichtende nachtwolken boven Nederland zijn ook de komende nachten de kansen opnieuw aanwezig. Vooral wanneer het in de late avond en nacht voldoende opklaart, loont het om een blik op de noordelijke horizon te werpen.

Lichtende nachtwolken, ook wel Noctilucent Clouds (NLC’s) genoemd, zijn de hoogste wolken in onze atmosfeer. Ze bevinden zich op ongeveer 80 kilometer hoogte in de mesosfeer, veel hoger dan gewone wolken. De wolken bestaan uit piepkleine ijskristallen die zich vormen op stofdeeltjes, vermoedelijk afkomstig van meteoren.

Het bijzondere is dat deze wolken nog door de zon worden beschenen, terwijl het aan de grond al donker is. Daardoor lichten ze op als zilverblauwe, vaak golvende sluiers laag boven de horizon.

Lichtende nachtwolken zijn vrijwel uitsluitend zichtbaar in de periode van eind mei tot begin augustus, met de grootste kans rond de langste dag van het jaar. In deze periode zakt de zon ’s nachts niet ver genoeg onder de horizon, waardoor de zeer hoge wolken nog zonlicht kunnen ontvangen.

Beste tijd om te zien

De beste kansen doen zich voor tussen ongeveer 23.00 uur en 03.00 uur. Kijk daarbij vooral richting het noorden tot noordwesten. Een vrije noordelijke horizon, bijvoorbeeld vanuit een open poldergebied of vanaf een dijk, vergroot de kans op een mooie waarneming.

Helder weer alleen is overigens niet voldoende. Lichtende nachtwolken moeten ook daadwerkelijk aanwezig zijn in de mesosfeer. Het kan dus voorkomen dat de hemel volledig onbewolkt is, maar er niets te zien is. Omgekeerd kunnen prachtige verschijningen soms onverwacht ontstaan en slechts korte tijd zichtbaar zijn.

Voor de komende nachten zijn de omstandigheden gunstig, omdat het op veel plaatsen geregeld breed opklaart gedurende de avond en nacht. Wanneer de noordelijke horizon vrij blijft van gewone bewolking, is het zeker de moeite waard om tijdens de donkere uurtjes even naar buiten te gaan. Misschien verschijnen de mysterieuze zilverblauwe sluiers dan opnieuw aan de hemel.