Achter de weerdata
Wat ziet een weermodel van jouw omgeving? Hoe combineren we drie modellen tot één verwachting? En waar meten we het weer echt? De kaarten laten zien welke gegevens Weernieuws gebruikt, van het Europese modelgebied tot een weerstation bij jou in de buurt.
Wat zegt de grootte van een raster?
Een weermodel berekent op vaste punten en op meerdere hoogten hoe de atmosfeer verandert. De afstand tussen naburige punten heet de roosterafstand. Bij een kleiner rooster kan het model lokale verschillen, zoals een kustlijn of hoogteverschil, beter beschrijven. De precieze plaats en timing van één bui blijven onzeker.
Een rooster in graden heeft geen vaste afmeting in kilometers. Lengtegraden komen naar de polen toe dichter bij elkaar. Rond Nederland komt 1° breedtegraad overeen met circa 111 km en 1° lengtegraad met circa 68 km.
| Model | Stap in onze verwerking | Rond 52° NB Noord–zuid × oost–west |
|---|---|---|
| GFS | 0,25° | 28 × 17 km |
| ICON-EU | 0,0625° | 7 × 4,3 km |
| HARMONIE | circa 0,065° | 7,2 × 4,4 km |
Op hetzelfde gebied bevat het regelmatige ICON-EU-uitvoerrooster ongeveer zestien keer zoveel roosterpunten als het gebruikte GFS-rooster. De gele vakjes op de drie kaarten hebben bewust hetzelfde formaat. Ze tonen waar de modeldata in de uitsnede reiken, op land en langs de kust. De tabel geeft de werkelijke roosterafstanden in onze verwerking.
GFS voor het grotere geheel
Het Global Forecast System van NOAA berekent het weer wereldwijd. Weernieuws verwerkt een Europese uitsnede van het 0,25°-product. In de meerdaagse verwachting helpt GFS om de ontwikkeling van grotere systemen te volgen, zoals een lagedrukgebied op de Atlantische Oceaan of de aanvoer van zachte lucht.
Een grover rooster middelt lokale verschillen sterker uit. Een front kan er duidelijk uitkomen, terwijl het verschil tussen een smalle kuststrook en het binnenland minder scherp wordt.
- Cache
- 169 × 281 punten
- Gebied in onze cache
- 30–72° NB · 25° WL–45° OL
ICON-EU als basis voor de uren
De Duitse weerdienst (Deutscher Wetterdienst) rekent voor Europa met een driehoekig rooster met een gemiddelde afstand van circa 6,5 km. Voor onze verwerking gebruiken we de uitvoer op een regelmatig rooster van 0,0625°. ICON-EU geeft meer ruimtelijk detail dan het GFS-product dat we gebruiken. Dat is bijvoorbeeld relevant bij kustwind en scherpe temperatuurverschillen.
De ICON-EU-cache reikt tot 120 uur vooruit vanaf de modelstart. Het geografische rooster van deze uitvoer vormt ook de basis waarop we gegevens uit andere modellen combineren.
- Cache
- 657 × 1.377 punten
- Gebied in onze cache
- 29,5–70,5° NB · 23,5° WL–62,5° OL
HARMONIE voor de korte termijn
HARMONIE-AROME is een regionaal model dat het KNMI samen met andere weerdiensten gebruikt en ontwikkelt. We gebruiken de Europese Cy43 P3-uitvoer op het gedraaide N55-rooster, met een roosterafstand van circa 5,5 km. Deze bron levert uurwaarden tot 60 uur vooruit. Vooral bij mist, lage bewolking, buien en wind is een tweede model op korte termijn waardevol.
We zetten de uitvoer eerst om naar onze eigen regelmatige lengte- en breedtegraden. Voor de modelmix brengen we de waarden vervolgens over naar het ICON-EU-rooster. Omrekenen maakt de modellen vergelijkbaar, met de informatie die in de brondata beschikbaar is.
- Cache
- 324 × 462 punten
- Gebied in onze cache
- circa 42–63° NB · 12° WL–18° OL
Zo maakt Weernieuws de modelmix
De korte termijn
Als ICON-EU en HARMONIE voor dezelfde plek, hetzelfde tijdstip en dezelfde grootheid een bruikbare waarde leveren, krijgt elk model 50% gewicht. Dat geldt binnen hun overlappende dekking en zolang de HARMONIE-uurgegevens beschikbaar zijn. Buiten dat gebied, of zodra die HARMONIE-gegevens wegvallen, levert ICON-EU de uurbasis.
De meerdaagse verwachting
Voor de dagverwachting zetten we de korte-termijngegevens om naar onder meer maxima, minima en dagsommen. GFS krijgt verder vooruit geleidelijk meer gewicht en vormt na de overgang de basis. Bij ontbrekende gegevens of een onvolledige dag kan de feitelijke weging afwijken.
Van rooster naar een plaats
Een plaats valt meestal tussen roosterpunten. Bij interpolatie schatten we een waarde op die positie op basis van de omliggende gegevens. Bij buien kunnen twee modellen bijvoorbeeld dezelfde regenzone verwachten, maar op verschillende plekken. Een gemiddelde kan die piek afvlakken. De losse modelkaarten laten zien hoe de modellen van elkaar verschillen.
Waar kun je een plaats opzoeken?
De heatmap telt namen uit de plaatsenlijst van Weernieuws binnen de kaartranden. Een lichter vak betekent dat er meer zoekbare plaatsen in dat vak staan. Daardoor zie je bijvoorbeeld dichte clusters in West-Europa en verspreidere locaties in Scandinavië en West-Rusland. Op dit moment is voor bijna 100.000 locaties de verwachting op te vragen.
- 1–4
- 5–14
- 15–39
- 40–79
- 80+
Deze dichtheid hangt af van welke plaatsnamen in de zoeklijst staan. Modeldekking en roosterafstand lees je op de modelkaarten. Zoek je een specifieke plaats, open dan de weersverwachting.
Den Helder en Herwijnen
Een neerslagradar zendt signalen uit en ontvangt echo’s van onder meer regendruppels, sneeuw en hagel. Uit de echo’s wordt de neerslagintensiteit geschat. De twee Nederlandse radarposten staan in Den Helder en Herwijnen. In het KNMI-composiet dat Weernieuws gebruikt, zitten ook metingen van Belgische en Duitse radars.
De cirkels tonen een illustratieve straal van circa 320 km rond de twee posten. De radar kijkt op grotere afstand hoger boven het aardoppervlak. Lichte of lage neerslag kan daar makkelijker onder de bundel blijven. Bekijk op de neerslagradar waar de echo’s op dit moment liggen.
Waarnemingen van het KNMI
De kaart toont 37 KNMI-meetpunten uit de gebruikte momentopname. Afhankelijk van het station zijn bijvoorbeeld temperatuur, wind, luchtvochtigheid, neerslag en zicht beschikbaar. Deze waarden worden gemeten op de locatie van het station. Aan zee, in een stadscentrum en op open terrein kunnen de omstandigheden tegelijkertijd verschillen.
Op Actueel weer zie je de meest recente beschikbare waarden. Het KNMI-meetstation De Kooy staat op deze kaart. De radarpost Den Helder is een afzonderlijke locatie.
Lokale metingen met PWS
PWS staat voor personal weather station. De kaart toont 13 openbare meetpunten uit de gebruikte momentopname van het eigen Weernieuws-meetnetwerk. Ze geven extra lokaal inzicht, bijvoorbeeld wanneer een bui over het ene dorp trekt en een nabijgelegen meetpunt droog blijft.
Bij het vergelijken van stations helpt het om te letten op de omgeving, de sensorhoogte en hoe vrij een sensor staat opgesteld. Een windmeter boven een dak kan bijvoorbeeld andere waarden geven dan een windmeter in een open veld. Bekijk de stations op Eigen meetnetwerk.
