Koelere fase, maar droogte houdt aan

Het is voorlopig vrij koel voor de tijd van het jaar, maar regen van betekenis blijft uit. Daardoor neemt de droogte in grote delen van Nederland verder toe en worden de gevolgen voor natuur en bodem op steeds meer plaatsen zichtbaar.

Juli verloopt tot dusver opvallend droog. Op veel plaatsen is niet of nauwelijks neerslag gevallen en ook de komende tijd lijkt regen grotendeels uit te blijven. Een lokale bui kan tijdelijk wat verlichting geven, maar is onvoldoende om het vochttekort in de bodem duidelijk te verkleinen.

Het landelijk gemiddelde neerslagtekort ligt inmiddels rond 200 millimeter. Daarmee behoort dit jaar tot dusver tot de 5 procent droogste jaren sinds het begin van die metingen. Tussen de westelijke kustgebieden en het oosten zijn de verschillen groot. In delen van Zeeland is het tekort al opgelopen tot ongeveer 300 millimeter, terwijl het in Drenthe rond 120 millimeter ligt. Het binnenland profiteerde in de vrij natte junimaand nog van stevige regen- en onweersbuien.

Het neerslagtekort is het verschil tussen de gevallen regen en de hoeveelheid water die onder ideale omstandigheden kan verdampen. Op zonnige, warme en winderige dagen loopt dit tekort snel op. Tijdens koeler weer neemt de verdamping af, maar zolang er nauwelijks regen valt blijft de waterbalans negatief en kan het tekort alsnog verder toenemen.

Geel en loslatend blad

De droogte wordt steeds zichtbaarder in de natuur. Op verschillende plaatsen verkleuren bladeren of laten bomen al een deel van hun blad vallen. Dit is vaak een beschermingsreactie. Door bladeren af te stoten vermindert een boom de verdamping en probeert hij het beschikbare vocht zo lang mogelijk vast te houden.

Vooral jonge bomen, bomen op droge zandgrond en exemplaren in versteende stedelijke gebieden zijn kwetsbaar. Hun wortels kunnen vaak onvoldoende vocht bereiken. Langdurige droogtestress kan de groei afremmen en bomen gevoeliger maken voor ziekten, schimmels en insecten.

Vrij koel, maar aanhoudend droog

De komende periode verloopt vrij koel voor de tijd van het jaar, met geregeld wolken en temperaturen die vaak rond of iets boven 20 graden liggen. Dat remt de verdere uitdroging enigszins, maar beëindigt de droogte uiteraard niet. Daarvoor is regen en vooral langdurige en gelijkmatige regen nodig die diep genoeg in de bodem kan doordringen.

Een enkele zware bui helpt daarbij minder dan een rustig regengebied. Bij stortregen stroomt een deel van het water snel weg, zeker wanneer de bodem hard en uitgedroogd is. Zolang zulke langdurige regengebieden uitblijven, zal de droogte ondanks het koelere zomerweer verder aanhouden.